Co to jest wysiękowe zapalenie ucha środkowego?
Jest to choroba polegająca na gromadzeniu się płynu w jamie bębenkowej. Dochodzi do niej na skutek zaburzenia drożności trąbki słuchowej, będącej naturalną drogą wentylacji ucha i odprowadzania wydzieliny ze znajdujących się tam gruczołów śluzowych. Jeżeli zaburzenie odpływu płynu się przedłuża, wydzielina ulega zagęszczeniu i przybiera konsystencję gęstego kleju (stąd angielska nazwa tej choroby „glue ear” – w wolnym przekładzie „zaklejone ucho”). Powoduje to utrudnienie prawidłowej ruchomości kosteczek słuchowych i błony bębenkowej, a w konsekwencji pogorszenie słuchu.

Co może być jego przyczyną?
Każdy stan upośledzający drożność trąbki słuchowej i/lub wzmożone wytwarzanie wydzieliny przez gruczoły błony śluzowej. U dzieci najczęściej jest to przerost migdałka gardłowego (trzeciego), a w każdej grupie wiekowej: źle leczące się (np. wywołane przez oporne bakterie), ostre zapalenie ucha środkowego, nieleczony alergiczny nieżyt nosa, przedłużające się i przewlekłe zapalenia zatok, polipy nosa, znaczne skrzywienie przegrody nosa, rozszczep podniebienia i stan po jego korekcji, zespół nieruchomych rzęsek, mukowiscydoza.

Jakie są objawy?
Najczęściej jest to uczucie przytkania ucha, pełności lub ciężaru w uchu, kłucia w uchu (zwłaszcza przy kichaniu, przełykaniu itp.) i różnego stopnia pogorszenie słuchu. Z tego ostatniego chory nie zawsze zdaje sobie sprawę i dopiero inne osoby zauważają, że nie reaguje on na kierowane do niego zdania, nastawia telewizor na większą głośność itd. U małych dzieci jedynym sygnałem niedosłuchu może być opóźniony rozwój mowy, a u dzieci szkolnych – pogorszenie wyników w nauce.

Jak leczyć?
Najważniejsze jest wykrycie i usunięcie jego przyczyny. Jeżeli jest to alergia, pacjent musi unikać uczulających alergenów i stosować leki przeciwalergiczne, jeśli infekcja, konieczne jest przeleczenie antybiotykiem. Stany takie jak przerost migdałka gardłowego czy polipy nosa wymagają leczenia operacyjnego na oddziale laryngologicznym. Ponadto w każdym przypadku przez pewien czas stosuje się leki rozrzedzające wydzielinę, czyli mukolityki. Niekiedy pomocne mogą być leki zmniejszające obrzęk błony śluzowej (przeciwhistaminowe i obkurczające), ale nie należy ich brać na własną rękę, bez zalecenia laryngologa. Czasem stosuje się przedmuchiwanie trąbek słuchowych, np. przy pomocy przyrządu Otovent. O ile pomimo leczenia nadal utrzymuje się wysięk w uchu i/lub nie następuje poprawa słuchu, potrzebny jest zabieg zwany drenażem jamy bębenkowej. Polega on na jej nacięciu i założeniu tzw. drenika wentylacyjnego z tworzywa sztucznego. Przez otwór w nim możliwy jest odpływ wydzieliny i wyrównanie ciśnień po obu stronach błony bębenkowej. Pacjent z założonym drenikiem może normalnie kąpać się i myć głowę, nie powinien natomiast nurkować, gdyż powstająca wówczas zmiana ciśnienia może spowodować dostanie się wody do ucha środkowego. Po kilku miesiącach drenik samoistnie wypada lub jest usuwany przez laryngologa.