Czy substancje dodawane do żywności są bezpieczne dla zdrowia?

Dodatki spożywcze (barwniki, konserwanty, aromaty, zagęstniki, substancje poprawiające smak itd.) dozwolone do stosowania w naszym kraju na mocy odpowiedniego rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia są uznane za bezpieczne dla organizmu, tzn. nie posiadają udowodnionego czy podejrzewanego działania rakotwórczego ani zaburzającego czynność narządów (nerek, wątroby itd.). Nie oznacza to jednak, że nie mogą one powodować żadnych skutków ubocznych, gdyż pewien niewielki odsetek ludzi może na tego rodzaju substancje reagować nieprawidłowo. Reakcja taka może mieć charakter nadwrażliwości alergicznej lub niealergicznej, może również opierać się na interakcji danego związku chemicznego z zażywanymi lekami.




Jakie mogą być objawy nietolerancji?

Najczęściej występują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (świąd lub obrzęk śluzówek jamy ustnej, nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunki), skóry (świąd, rumień, wysypka – zwłaszcza pokrzywka), układu oddechowego (katar, kaszel, drapanie w gardle, duszność). Mogą jednak wystąpić również objawy ogólne (np. uczucie gorąca, bóle głowy) albo – na szczęście rzadko – poważna reakcja ogólnoustrojowa (włącznie ze wstrząsem anaf ilaktycznym). W wielu przypadkach na podstawie samych tylko objawów nie da się określić, czy mechanizm nietolerancji jest alergiczny, czy niealergiczny.




Jak rozpoznać nadwrażliwość?

Bardzo ważnym elementem diagnostyki jest dokładnie zebrany wywiad lekarski; aby pomóc lekarzowi w rozpoznaniu, osoba podejrzewająca u siebie czy swojego dziecka niepożądane reakcje pokarmowe powinna zacząć prowadzić dzienniczek dietetyczny, w którym odnotowywać będzie wszystkie spożywane pokarmy oraz częstość i charakter objawów. Typowe metody stosowane w diagnostyce alergii rzadko są przydatne dla ustalenia czynnika przyczynowego, gdyż duży odsetek przypadków nadwrażliwości na dodatki spożywcze nie ma natury IgE-zależnej. Podstawową metodą diagnostyczną jest tzw. próba prowokacyjna (podanie choremu podejrzanego produktu po pewnym okresie diety ubogiej w dodatki spożywcze).



Jakie są metody zapobiegania i leczenia?


Zapobiec występowaniu reakcji niepożądanych na dodatki spożywcze można tylko poprzez eliminację z diety produktów zawierających określone substancje. Póki nie ustalimy, które to czynniki, należy unikać potraw zawierających sztuczne barwniki, konserwanty, dodatki smakowe – zwłaszcza konserw, dań garmażeryjnych, zup, sosów w proszku itd. Jeśli wiadomo, która substancja powoduje objawy niepożądane, należy sprawdzać etykiety kupowanych produktów pod kątem jej zawartości. O ile objawy nadwrażliwości są natury alergicznej (zaostrzenie atopowego zapalenia skóry, zaostrzenie astmy), stosuje się leczenie typowe dla tych schorzeń.