Co jest przyczyną przetłuszczania się włosów i łupieżu?

Przetłuszczanie się skóry głowy i włosów spowodowane jest nadmierną czynnością gruczołów łojowych. Duży wpływ ma na nią stan hormonalny organizmu, ale nie jest to jedyny mechanizm – odgrywają tu rolę także czynniki neurogenne (stres), niedobory witamin i mikroelementów (zaburzenia przemiany materii, monotonna dieta), czynniki f izykochemiczne (temperatura otoczenia, nieodpowiednia pielęgnacja włosów). Problem ten dotyczy większości nastolatków i w przybliżeniu co czwartej osoby dorosłej. Czasem stanowi jedynie defekt kosmetyczny, często jednak, wskutek naruszenia mechanizmów obronnych skóry – np. wskutek podrażnienia przez środki kosmetyczne, chlorowaną wodę czy gorące powietrze (suszarka), nadkażenia mikroorganizmami, takimi jak pospolity grzyb Pityrosporum ovale – rozwijają się powikłania: łupież (przy niewielkim łojotoku suchy, czyli zwykły, przy bardziej nasilonym – tłusty) oraz łojotokowe zapalenie skóry (mogące zajmować także skórę nieowłosioną).

Jak odróżnić, z którym z tych stanów mamy do czynienia?

Niepowikłany łojotok objawia się szybkim przetłuszczaniem się włosów; u niektórych osób nawet tego samego dnia po umyciu stają się one matowe, pozlepiane w pasma, często także (zwłaszcza przy współistnieniu łojotoku skóry nieowłosionej) skóra u nasady włosów wygląda jak posmarowana oliwą. Łupież suchy przyjmuje postać bardzo drobnych białawych płatków, osypujących się przy czesaniu. Łupież tłusty tworzy płatki większe i grubsze, żółtawe, lekko przylegające do skóry; często pojawia się wówczas świąd skóry. Jeżeli powyższym objawom towarzyszy zaczerwienienie skóry i zmiany w postaci grudek lub krostek, należy podejrzewać łojotokowe zapalenie skóry; niezbędna jest wtedy porada dermatologa.

Czy można samemu poradzić sobie z łupieżem i łojotokiem?

Podstawą walki z tymi stanami jest odpowiednia pielęgnacja skóry głowy:

• niedopuszczanie do przegrzania (niższa tempe ratura w sypialni, suszenie i układanie włosów bez użycia gorącego powietrza, rezygnacja z obcisłych czapek wełnianych czy futrzanych),
• mycie tak częste, jak potrzeba, ze starannym spłukiwaniem piany,
• ograniczenie użycia żeli czy lakierów.

Dotychczas używane kosmetyki należy zastąpić szamponami i odżywkami z zawartością wyciągów roślinnych o działaniu hamującym czynność gruczołów łojowych, łagodzącym i lekko antyseptycznym (czarna rzepa, pokrzywa, chmiel, łopian, rozmaryn, lawenda, mięta, grejpfrut). Jeśli to nie wystarcza, potrzebne są szampony przeciwłupieżowe ze składnikami o działaniu przeciwgrzybiczym (pirytion cynku, oktopiroks lub cyklopiroks, olejek z drzewa herbacianego, klimbazol, ketokonazol), przeciwzapalnym i redukującym (związki dziegciu, bioaktywna siarka), lekko złuszczającym (mocznik, kwas salicylowy). W codziennym jadłospisie należy uwzględnić produkty bogate w witaminy z grupy B (zwłaszcza B6), A i E oraz mikroelementy (krzem, siarka, cynk) – ewentualnie okresowo zażywać tzw. suplementy diety zawierające te składniki, np. H-Pantoten, Merz Special Dragees, Revalid, Silica, Skrzyp Naturkaps, Skrzypovita, Wyciąg ze skrzypu z witaminami