Co to jest zaćma?
Zaćma to stan polegający na zmętnieniu soczewki oka, która zbudowana jest z przezroczystej, elastycznej tkanki, a jej zadaniem jest skupianie światła docierającego do oka. Wskutek zaburzeń odżywienia soczewki (co ma miejsce na przykład w starszym wieku, kiedy pogarsza się funkcja naczyń krwionośnych) lub naruszenia jej struktury przez uraz czy proces zapalny, następuje zmniejszenie jej przejrzystości. Zmętnienia mogą mieć różną rozległość i intensywność, prowadząc niekiedy do szybkiego pogorszenia wzroku, czy nawet do całkowitej ślepoty.
Jakie są objawy?
Ciężkie postacie zaćmy wrodzonej łatwo rozpoznać już u noworodków, gdyż soczewka jest całkowicie zmętniała, sprawiając wrażenie „białej źrenicy”. W mniej zaawansowanych postaciach, zależnie od stopnia niedowidzenia, można zaobserwować u niemowlęcia odruch uciskania oczu piąstkami, często zez i/lub oczopląs. Dziecko ma trudność z ufiksowaniem wzroku na przedmiotach, z rozpoznawaniem twarzy osób z otoczenia. U starszych dzieci i u dorosłych dominującym objawem zaćmy jest pogorszenie ostrości widzenia, niemożliwe do wyrównania za pomocą okularów. Chory ma uczucie widzenia przez mgłę albo przez zamieć śnieżną, niekiedy również pojawiają się barwne, migoczące obwódki wokół przedmiotów, „rozmywanie się” źródeł światła w polu widzenia (powodujące trudności w prowadzeniu samochodu nocą), albo podwójne widzenie konturów obrazu. Problem ten częściej dotyczy jednego oka, a jeśli obu - to przeważnie w niejednakowym stopniu. W zaawansowanych przypadkach widzenie może ograniczać się do poczucia światła i w końcu ulec całkowitemu zanikowi. Wówczas zmętnienie źrenicy jest widoczne gołym okiem.
Czy można zapobiegać zaćmie?
Przynajmniej części przypadków zaćmy wrodzonej można uniknąć poprzez prawidłowe odżywianie się kobiet ciężarnych, ich ochronę przed infekcjami (zwłaszcza różyczką) i substancjami toksycznymi. Zaćmie pojawiającej się później, czyli nabytej, zapobiega w pewnym stopniu noszenie okularów ochronnych przy pracach grożących urazami oka lub narażających je na różne rodzaje promieniowania (np. podczerwień), staranne leczenie wszelkich stanów zapalnych oczu, systematyczna kontrola okulistyczna osób chorych na cukrzycę oraz wymagających przewlekłego stosowania hormonów steroidowych (za wyjątkiem wziewnych, używanych w leczeniu astmy). Nie ma natomiast skutecznych metod zapobiegających pojawieniu się zaćmy starczej, czyli zmniejszeniu przezierności soczewki związanemu z wiekiem.
Czy zaćmę można wyleczyć?
Jedyną w pełni skuteczną metodą leczenia rozwiniętej zaćmy jest usunięcie zmętniałej soczewki i zastąpienie jej sztuczną. Obecnie zabiegi takie wykonywane są przy pomocy nowoczesnych małoinwazyjnych technik, dających małą możliwość powikłań i zapewniających szybki powrót pacjenta do pełnej sprawności, często bez potrzeby noszenia okularów. We wczesnych postaciach, lub gdy zabieg operacyjny jest przeciwwskazany, stosowane są leki hamujące postęp choroby poprzez wpływ na procesy metaboliczne w soczewce (np. Quinax, Catalin).